اکچوئری چیست؟ و خصوصیات عقد بیمه

 

اکچوئری چیست؟

آینده با عدم قطعیت همراه است و امکان وقوع حوادثی وجود دارد که برای بشر مطلوب نخواهد بود.

“ریسک”، عبارت است از انحراف بالقوه­ی منفی از آنچه مورد انتظار ما است و یا به بیان ساده­تر امکان وجود حادثه نامطلوبی است که رخ خواهد داد. در دنیای امروز اکثر نهادهای مالی خصوصاً شرکت‌های بیمه به دنبال راهی برای کنترل ریسک‌های خود از طریق پیش‌بینی فراوانی و شدت مورد انتظار در صورت وقوع ریسک‌ها هستند. از جمله علومی که به انجام این محاسبات می‌پردازد، دانش اکچوئری است که با استفاده از آمار و ریاضیات احتمال وقوع پدیده‌ها را محاسبه می‌نماید.

اکچوئر فردی است که در زمینه‌های زیر تخصص دارد:

 ارزیابی احتمال وقوع رخدادهای آینده.

طراحی روش‌های خلاقانه به منظور کاهش احتمال وقوع حوادث نامطلوب.

کاهش اثرات حوادث نامطلوبی که رخ خواهند داد.

حوادث می­توانند هم از لحاظ مالی و هم از لحاظ عاطفی اثرات نامطلوبی بر افراد و شرکت‌ها داشته باشند. کاهش احتمال وقوع این حوادث به کاهش درد و رنج جامعه کمک می‌کند. اما برخی از حوادث مانند مرگ، اجتناب‌ناپذیر هستند بنابراین کاهش اثر مالی آنها نیز بسیار با اهمیت خواهد بود. اکچوئر‌ها در واقع متخصصانی هستند که با تسلط بر ریاضیات، آمار، مباحث مالی، ریسک و غیره به یافتن روش‌های مدیریت ریسک کمک می‌کنند. تخصص آن­ها نیازمند ترکیبی از مهارت‌های تحلیلی قوی، دانش حرفه‌ای و درک رفتار انسان برای طراحی و مدیریت برنامه‌های کنترل ریسک است.

اکچوئری‌ شغلی جالب، چالش‌زا و فکری است و متخصصین این رشته در بسیاری از کشورهای دنیا دستمزدهای خوبی دریافت می‌نمایند. اکچوئر‌ها به دلیل تاثیر جدی در تصمیم‌گیری‌های کلان در زمینه‌های مختلف، نقش کلیدی در تیم مدیریت شرکت‌های خود دارند. در دنیای امروز که تغییرات با سرعت زیادی رخ می­دهند و با توجه به وجود ریسک‌های جدیدی که همواره به کشف راه‌های خلاقانه‌ برای مواجهه با آنها نیاز است، موقعیت‌های فراوانی برای رشد دانش فردی و حرفه‌ای در تمام طول عمر در شغل اکچوئری وجود دارد.

اکچوئر‌ها ستون اصلی در تحلیل برنامه‌های مالی در جامعه هستند. با وجود اکچوئر‌ها، می‌توان بدون نگرانی در مورد آنچه که آینده رقم می‌زند، به زندگی روزمره ادامه داد. بینش اکچوئری نسبت به ریسک می‌تواند به منظور اطمینان از سودآوری سرمایه‌گذاری‌ها، یاری‌گر باشد.

به همین دلایل تخصص اکچوئری بر طبق نشریه رتبه­ بندی مشاغل آمریکا (Job Rated Almanac)، همواره در میان پنج شغل برتر قرارگرفته است.

ریسک چیست و اکچوئر‌ها چگونه آن را مدیریت می‌کنند؟

ریسک به اشکال مختلفی وجود دارد. هر فرد در زندگی خود با ریسک‌های زیادی مواجه می‌شود.. سازمان‌ها و شرکت‌های مختلف نیز در اداره و رهبری کسب‌وکار خود با ریسک‌هایی نظیر ریسک بازار، ریسک استراتژیک، ریسک عملیاتی، ریسک قانونی روبرو هستند. اکچوئر‌ها بعنوان متخصصان اندازه‌گیری و مدیریت ریسک، نیاز بسیار مهمی از جوامع را برطرف می‌کنند. مشارکت آنها در رفاه مالی، اقتصادی و تامین امنیت روانی جامعه حائز اهمیت است. تدوین برنامه‌های مدیریت ریسک توسط اکچوئرها منجر به پیشرفت جوامع بشری شده است. به عنوان مثال موارد زیر را در نظر بگیرید:

۱- در صورتی ­که زلزله تحت پوشش بیمه قرار نداشت آیا شرکت حاضر بود کارخانه جدیدی بسازد که امکان تخریب آن در اثر زلزله وجود دارد؟

۲- اگر برنامه‌های بازنشستگی و برنامه‌‌های تأمین اجتماعی وجود نداشت، آیا نگرانی در مورد آینده به مردم اجازه پول خرج‌کردن می‌داد؟

روش‌های بسیار زیادی برای مدیریت ریسک وجود دارد. اما از آنجا که تعداد تکنیک‌های مدیریت ریسک کارا و قابل اعتماد کم است، اکچوئر‌های متخصص و حرفه‌ای در بخش­های اجرایی، با در نظر گرفتن این موضوع مهم که فعالان اقتصادی، جامعه را در معرض ریسک‌های قابل توجه و غیر قابل جبران قرار ندهند، همواره روش‌های جدیدی را برای حداکثر کردن سود مالی به آن­ها ارائه می‌دهند.

برخی از معروف‌ترین این روش‌ها به شرح زیر است:

خنثی‌کردن تاثیر یک ریسک با ریسکی دیگر. تحت شرایط ویژه‌ای دو رویداد مخرب می‌توانند ویژگی‌هایی داشته باشند که احتمال رویداد یکی از آنها، احتمال رخداد دیگری را از بین ببرد. بنابراین اگر پیش‌بینی شود که قیمت کالایی افزایش و قیمت کالای دیگر کاهش می‌یابد، ممکن است تصمیم گرفته شود که روی سهام دو کالا بطور همزمان سرمایه‌گذاری شود تا بتوان ریسک را مدیریت نمود.

آنچه که برای یک طرف تجاری مضر است می‌تواند برای طرف دیگر مفید باشد. به عنوان مثال ممکن است زمانی ­که ارزش دلار کاهش می‌یابد، ارزش فرانک فرانسه افزایش پیدا ‌کند. این مسئله برای کسب‌وکار امریکایی‌ها نامطلوب و برای فرانسوی‌ها مطلوب است.

تمرکز بر روی ریسک‌های فاجعه‌آمیز. تئوری­های ریاضی نشان می‌دهند که بیشترین اطمینان از ریسک (و در در نتیجه آن حداکثر اطمینان خاطر) از حذف نتایج رویدادهایی حاصل می‌شود که بسیار غیر محتمل هستند، اما منجر به خسارات بسیار سنگینی می­شوند. بنابراین خانواده‌ها باید به این موضوع فکر کنند که اگر نان‌آور خانواده فوت کند، خانه‌شان در آتش بسوزد یا تمام پس‌انداز خود را از دست بدهند، چه اتفاقی روی خواهد داد. لذا آن‌ها باید به دنبال راه‌حل‌هایی باشند که هم احتمال رویداد چنین حوادثی را کاهش دهد و هم اثر مالی آن را مدیریت کند. این کار با خرید یک بیمه‌نامه عمر یا پس‌انداز و سرمایه‌گذاری در سهام‌های مختلف بمنظور کاهش ریسک یک شرکت انجام می‌پذیرد.

تنوع، تنوع، تنوع. سه بار تکرار بدلیل تاکید بر اهمیت این مفهوم است که اغلب نادیده گرفته می‌شود. رویارویی با تعداد زیادی ریسک کوچک، بهتر از مواجهه با ریسکی بزرگ است. معمولاً از این ریسک‌های کوچک، میانگین گرفته می‌شود که حاصل آن به یک جهت خاص تمایل شدیدی نداشته باشد و نتایج پیش‌بینی­ پذیرتر شوند، بنابراین متنوع‌سازی ابزاری مهم در مدیریت ریسک است.

اکچوئر‌ها کجا و به چه کاری مشغول هستند؟

صنعت بیمه بدون وجود اکچوئر‌ها نمی‌تواند به فعالیت خود ادامه دهد. صنعت بیمه جایی است که بیشتر اکچوئر‌ها در آن مشغول به کار هستند. آنها هزینه پذیرش ریسک را محاسبه می‌نمایند. از سایر وظایف اکچوئرها در شرکت‌های بیمه می‌توان به محاسبه و تحلیل نرخ‌های محصولات بیمه‌‌ای، تدوین آیین‌نامه و دستورالعمل‌های رشته‌های بیمه‌ای، محاسبه قیمت منصفانه برای محصول بیمه‌ای جدید،  تعیین ذخایر حق‌بیمه و خسارت، محاسبه توانگری مالی شرکت و غیره نام برد.

اکچوئر‌ها به منظور تصمیم­گیری‌های راهبردی شرکت­، ارزیابی مالی ریسک انجام می­دهند. از آنجایی ­که شرکت به قضاوت اکچوئر‌ها اعتماد زیادی دارد، مسیر شغل آنها اغلب به جایگاه‌های اجرایی و مدیریتی در رده بالا می­انجامد.

سایر مشاغل نیز هنگامی ­که به یک مشاور مالی نیاز داشته باشند، اکچوئر استخدام می­نمایند. مشاور اکچوئری می­تواند شخصی باشد که به صورت مستقل برای خود کار می‌کند یا اینکه در خدمت شرکت بزرگ مشاوره‌ای است. مشاوران به شرکت‌ها در طراحی برنامه­های مستمری کمک می‌کنند و دارایی‌ها و بدهی‌های شرکت را ارزیابی می‌نمایند. با توجه به پیچیدگی‌های مالی موجود در شرکت‌های سهامی، اکچوئر‌ها می‌توانند در محاسبه ریسک‌های موجود کسب‌وکار به این شرکت‌ها کمک نمایند. اکچوئرهای مشاور در شرکت‌ها با مدیران ارشد مالی، مدیران فنی و منابع انسانی و اغلب با مدیر عامل ارتباط تنگاتنگی دارند.

علاوه بر این، اکچوئر‌ها به منظور مدیریت برنامه‌هایی نظیر سیستم تأمین اجتماعی و درمان با دولت نیز همکاری می‌نمایند. از آنجائی ­که دولت، قوانین صنعت بیمه و قوانین اجرایی در مورد مستمری‌ها و مسئولیت‌های مالی را تنظیم می‌نماید، به اکچوئر‌ها برای تعیین این ­که آیا شرکت‌ها در چهارچوب این قوانین فعالیت می‌کنند یا خیر نیاز دارد.

شرکت‌ها یا سازمان‌های دیگر نیز مانند بانک‌ها، شرکت‌های سرمایه‌گذاری، شرکت‌های سهامی بزرگ، موسسات حسابداری عمومی، دفاتر نرخ‌گذاری بیمه‌ای، اتحادیه‌های کارگری، صندوق‌های بازنشستگی و سازمان‌های تامین اجتماعی و بازنشستگی بمنظور ارزیابی ریسک‌ها و حل مشکلات آماری و مالی خود به اکچوئر‌ها نیازمندند.

 جایگاه اکچوئری در ایران

به‌رغم گذشت حدود ۸۰ سال از ورود بیمه به ایران، به دلیل وجود ساختار تعرفه‌ای بیمه، عدم حضور محصولات بیمه‌ای متنوع و عدم نیاز به قیمت‌گذاری آن‌ها، پایین‌بودن مصرف سرانه بیمه، همچنین دولتی‌بودن شرکت‌های بیمه و رقابتی نبودن شرایط در بازار بیمه، علم بیمه پیشرفت‌ چشمگیری نداشته است. به تبع آن، دانش اکچوئری نیز که ارتباط تنگاتنگی با بیمه دارد، از رشد مطلوبی برخوردار نبوده و می‌توان گفت که هنوز در میان اکثر اقشار علمی حتی افراد تحصیل‌کرده جامعه ناشناخته است.

تربیت اکچوئر در ایران به صورت دانشگاهی از سال ۱۳۷۲ در دانشگاه شهید بهشتی و به دنبال آن در سال ۱۳۸۲ در مؤسسه آموزش عالی بیمه اکو در مقطع کارشناسی ارشد آغاز شده است و قریب به ۱۰ سال است که هر ساله تعدادی دانشجو از این دو دانشگاه فارغ‌التحصیل می‌شوند.

نکته‌ای که در مورد رشته اکچوئری باید به آن توجه نمود، این است که در تمام دنیا برای اینکه فردی به عنوان اکچوئر حرفه‌ای شناخته شود، باید امتحانات تخصصی این رشته را نیز با موفقیت گذرانده باشد. دو مرکز معتبر برگزاری این امتحانات در آمریکا و انگلیس وجود دارند که این دو مرکز در بسیاری از نقاط دنیا، این امتحانات را برگزار می‌کنند. سابقاً آزمون‌های اکچوئری در دانشکده اکو برگزار می‌شد که در حال حاضر به دلیل تحریم‌های اعمال‌شده علیه ایران، امکان شرکت در این آزمون‌ها برای علاقمندان با تابعیت ایرانی وجود ندارد.

از آنجا که انجمن‌های اکچوئری در دنیا قطب اصلی در برگزاری آزمون‌های اکچوئری، تدوین استانداردهای اکچوئری، تربیت اکچوئرهای رسمی هستند، بنابراین ضرورت تشکیل انجمن حرفه‌ای اکچوئری ایران به منظور ایجاد بستری مناسب برای شناساندن رشته اکچوئری، تربیت متخصصین، تدوین استانداردها و رویه‌های اکچوئری، برگزاری آزمون‌های اکچوئری، ارتقا سطح علمی از طریق تالیف، ترجمه و تدوین کتب، نشریه و مجلات، برگزاری همایش‌ها و سمینارهای داخلی و بین‌المللی بسیار احساس می‌شود.

برگرفته از مجله الکترونیک بیمه ملت

*خصوصیات عقد بیمه*

-لازم بودن عقد بیمه .
-تشریفاتی بودن عقد : بیمه عقدی نیست که شفاها واقع شود بلکه باید علاوه بر ایجاب و قبول طرفین مکتوبا هم عقد نوشته شود طبق ماده 67 قانون بیمه چنانچه در اثر مسامحه نماینده شرکت بیمه ، بیمه نامه صادر شده باشد اما از سوی بیمه گزار تعهدات انجام شده باشد شرکت بیمه موظف است خسارت را بپردازد ( در صورت وقوع حادثه ) .

-تعهدی بودن عقد : در بیمه تعهدی به عهده طرفین قرار میگیرد ( به عبارت دیگر عقد تکمیلی نیست ) .

-معوض بودن عقد .
-عقد بیمه بر حسن نیت : مبتنی است عدم رعایت حسن نیت موجب فسخ یا تعدیل عقد بیمه میگردد.

-مستمر بودن عقد : بعد از ایجاب و قبول ، عقد خاتمه نمی یابد بلکه در طول مدت تعیین شده استمرار می یابد .

-الحاقی بودن عقد بیمه : اصل بر این است که طرفین ابتدا به ساکن به توافق و اراده عقدی را منعقد می نمایند در برخی موارد قانون گذار افراد را اجبار به اموری می نمایند در عقد بیمه شرایط و ضوابط را بیمه مرکزی تعیین نموده و بیمه گزار آنچنان به حق دخل و تصرف در عقد را ندارد در موارد جزئی شرایط را بیمه گزار تعیین میکند . به عبارت دیگر عقد بیمه عقدی است الحاقی ، اضطراری یا تحمیلی .

-منجر بودن عقد بیمه : به محض ایجاب و قبول عقد واقع میشود برخی معتقد میباشند.

عقد بیمه معلق است به پرداخت حق بیمه. اما در هر حال تعهدات بیمه گر معلق است به پرداخت حق بیمه از سوی بیمه گزار و معلق است به وقوع حادثه و وقوع خسارت

ضمانت چیست و چه شرایطی دارد؟

 

تعریف ضمانت

 

ضمانت قراردادی است که به منظور ایجاد اطمینان برای دائن (طلبکار) با او منعقد می گردد، مبنی براینکه شخصی انجام تعهدات متعهد (مدیون و بدهکار) را در برابر دائن (طلبکار) تقبل نماید.

 

ارکان ضمانت چیست؟

 

هر عقدی ارکانی دارد و ضمانت نیز از این قائده مستثنی نیست، در ادامه به بحث ارکان ضمانت می‌پردازیم:

 

۱) مضمون عنه: مدیون اصلی که شخص دیگری انجام تعهد او را در برابر طلبکار بر عهده می گیرد.

 

۲) ضامن: شخصی که انجام تعهد مدیون اصلی در برابر طلبکار را برعهده می گیرد و خود را در برابر او متعهد می سازد.

 

۳) مضمون له: شخص طلبکاری است که شخصی به نام ضامن، خود را در برابر او متعهد کرده است.

 

برای انعقاد این عقد، رضایت ضامن و مضمون له کافی است، چرا که به واسطه این عقد، مدیون اصلی (مضمون عنه) چیزی از دست نمی دهد، که رضایت او لازم باشد.

 

ماده ۶۸۵ قانون مدنی نیز اشاره کرده است: در ضمان رضای مدیون اصلی شرط نیست.

 

بنابراین طرفین این قرارداد، ضامن و طلبکار (مضمون له) هستند و اراده مضمون عنه در انعقاد آن دخالت و تاثیری ندارد.

 

بررسی انواع و اقسام ضمانت

 

این عقد ممکن است به یکی از دو صورت ذیل منعقد گردد:

 

۱) ضمان نقل ذمه به ذمه: در این حالت بعد از آنکه ضمانت صورت می گیرد، مدیون اصلی بری الذمه می گردد و دیگر در برابر مضمون له تعهدی ندارد ولی نسبت به ضامن متعهد خواهد بود.

 

۲) ضمان ضم ذمه به ذمه: در این حالت بعد از آنکه ضمانت صورت می گیرد، مدیون اصلی همچنان متعهد باقی می ماند و علاوه بر او، ضامن نیز در برابر مضمون له مسئول و متعهد می شود.

 

اقسام ضمانت ضم ذمه به ذمه

 

ضمانت ذمه به ذمه به دو قسمت تقسیم می شود:

 

۱) ضمانت تضامنی: در این حالت، مضمون له می تواند برای دریافت طلب خود، به هر کدام از ضامن یا مضمون عنه که بخواهد رجوع کند.

 

۲) ضمانت وثیقه ای: در این حالت، مضمون له برای دریافت طلب خود، ابتدا باید به مضمون عنه رجوع کند و در صورتی که طلب او به هر دلیلی پرداخت نشود، به ضامن رجوع کند.

 

بنابراین در مجموع ما با سه نوع ضمانت مواجهیم:

 

الف) ضمان نقل ذمه به ذمه

 

ب) ضمان تضامنی

 

پ) ضمان وثیقه ای

 

سوال: در حقوق ایرن از بین اقسام مختلف ضمانت، اصل بر کدام یک است؟

 

پاسخ: در حقوق مدنی بنابر ماده ۶۹۸ قانون مدنی، اصل بر ضمان نقل ذمه به ذمه است، چرا که این ماده بیان می دارد: بعد از اینکه ضمان به طور صحیح واقع شد ذمه مضمون عنه بری و ذمه ضامن به مضمون له مشغول می شود.

 

بنابراین در حقوق مدنی، بعد از آنکه عقد ضمان بصورت صحیح منعقد می شود، مضمون عنه بری الذمه می گردد و بجای او ضامن متعهد می گردد.

✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍

توضیحات بیشتر 👇🏼👇🏼👇🏼👇🏼👇🏼👇🏼👇🏼👇🏼👇🏼👇🏼👇🏼👇🏼👇🏼

اگرچه عقد ضمان بر سه طرف یعنی ضامن، مضمون عنه و مضمون له تاثیر می گذارد، این قرارداد بین دو طرف یعنی مضمون له و ضامن منعقد می شود بنابراین در انعقاد عقد ضمان،مضمون عنه یا کسی که از او ضمانت شده است دخالتی ندارد. علی فصیح با بیان اینکه رضایت مدیون اصلی را شرط انعقاد قرارداد ضمان نیست، توضیح می دهد: مدیون اصلی طرف عقد قرار نمی گیرد و انتقال دین به وسیله ضامن و مضمون له که طلبکار است به عمل می آید و مالک دین می تواند هر گونه تصرفی در آن بکند اگر چه مدیون عدم موافقت خود را اعلام دارد، همچنان که طلبکار می تواند مدیون را از بدهی خود بریء کند یا طلب خود را به دیگری انتقال دهد. علاوه بر این اهلیت مضمون عنه (کسی که از آن شکایت شده است) شرط صحت عقد ضمان نیست زیرا مضمون عنه طرف عقد قرار نمی گیرد.

 

رضایت بدهکار نقشی در عقد ضمانت ندارد زیرا رضایت تبرعی(داوطلبانه)صحیح است به اینصورت که اگرکسی داوطلبانه و بدون اینکه بدهکار از او بخواهد ضامن شود و عقد ضمانت را قبول کند صحیح می باشد و بدهکار حق اعتراض ندارد فقط در نهایت ضامن حق رجوع به بدهکار را نخواهد داشت.

حتی با مخالفت و منع مضمون عنه هم ضمان منعقد می شود؛ به همین دلیل ماده ۶۸۷ قانون مدنی می گوید: «ضامن شدن از محجور و میت صحیح است» بنابراین هرگاه کسی از دینی که بر ذمه صغیر یا مجنون یا میت است در مقابل طلبکار ضامن بشود این عقد معتبر است. ضمان از میت با وجود زوال شخصیت حقوقی او به اعتبار دینی است که ذمه او مشغول آن بوده است و در غیر این صورت از نظر حقوقی میت نمی تواند مورد تکلیف قرار گیرد تا مدیون شناخته شود.

شرایط ضامن

کسی که ضمانت می کند باید برای معامله کردن اهلیت داشته باشد. بنابراین صغیر و مجنون نمی توانند ضامن شوند و قرارداد ضمان آنها باطل است. مجنون ادواری در حال سلامت و افاقه و همچنین سفیه به اذن قیم خود می تواند ضمانت کند. البته قیم باید مصلحت او را در نظر بگیرد. فصیح با اشاره به اینکه معرفت و شناخت کامل نسبت به شخصی که از او ضمانت می شود و شخصی که به نفع او ضمانت می شود لازم نیست، خاطرنشان می کند: همین که ضامن شناخت اجمالی داشته باشد کافی است بنابراین اگر ضامن آن دو را از یکدیگر تشخیص بدهد و بداند که طلبکار کدام است و بدهکار کدام است کفایت می کند.

در عقد ضمان شرط نیست که ضامن تمکن مالی داشته باشد زیرا ضمان، تعهد به تادیه دین است و مانند قرض گرفتن است که معسر و مفلس هم می توانند قرض کنند. البته کسی که عقد ضمان به نفع او منعقد شده است یا مضمون له باید در هنگام عقد از وضعیت مالی ضامن آگاه باشد و در صورتی که به اعسار او آگاه باشد عقد ضمان غیر قابل فسخ است. هرگاه در زمان عقد، ضامن شرایط مالی بدی داشته باشد و مضمون له از آن آگاه نباشد و پس از عقد ضامن تمکن مالی پیدا کند در این صورت مضمون له حق فسخ عقد را نخواهد داشت. چنانکه معلوم است قانونگذار در عقد ضمان سخت گیری زیادی نکرده است و چشم بر برخی شرایط که در سایر قراردادها ضروری دانسته شده، در عقد ضمان بسته است.

شرایط ضمانت

• عقد ضمانت عقدی لازم است یعنی قابل فسخ نیست و  نیاز به ایجاب و قبول داردکه بین ضامن و طلبکار صورت می گیرد که ایجاب آن عبارت است از:ضمنت(ضامن شدم) یا تکفلت (به عهده گرفتم )وتقبلت(تقبل کردم)و مانند آن و اگر به جای این الفاظ بگویید مال تو نزد من است یا برمن است یا آنچه بر اوست بر من است صراحت در ضمانت ندارد و لذا ایجاب با این الفاظ صحیح نیست. پس از ایجاب طلبکار قبول می کند و رضایت بدهکار نیاز به تصریح نداردو فوریت شرط نیست.
• رضایت مضمون عنه (مدیون اصلی): رضایت بدهکار نقشی در عقد ضمانت ندارد زیرا رضایت تبرعی (داوطلبانه) صحیح است به اینصورت که اگرکسی داوطلبانه و بدون اینکه بدهکار از او بخواهد ضامن شود و عقد ضمانت را قبول کند صحیح می باشد و بدهکار حق اعتراض ندارد فقط در نهایت ضامن حق رجوع به بدهکار را نخواهد داشت.
• بخشش طلب توسط طلبکار: اگر طلبکار طلب خود را به ضامن ببخشد، ضامن نمى تواند از بدهکار چیزى بگیرد، و اگر مقدارى از آن را ببخشد نمى تواند آن مقدار را مطالبه نماید، ولى اگر همه آن را یا بخشى از آن را هبه کند، یا از باب خمس، یا زکات ، یا صدقات و امثال آن حساب کند، ضامن مى تواند از بدهکار مطالبه نماید.
• ثروتمند بودن ضامن و یا علم به فقیر بودن توسط طلبکار: ضامن باید ثرومند باشد (به مقداری که بتواند طلب بدهکار را بدهد) و یا اینکه طلبکار از نداری او آگاه باشد.
• برداشت پول از حساب ضامن: ضامن پس از قبول عقد ضمانت ، فرم قرارداد (وام) را امضا می کند و با امضای ضامن به طلبکار این اختیار داده میشود که درصورت عدم پرداخت بدهی توسط بدهکار، طلبکار بدهی خود را از فیش حقوقی و موجودی حساب ها و سپرده های متعلق به ضامن برداشت نماید.

حالا باتوجه به این شرایط اگر ضامنی روزی برای برداشت پول از حساب بانکی خود با حساب خالی مواجه شد نباید تعجب بکند چرا که از قبل اجازه ی هر گونه برداشت را از حساب خود به طلبکار داده است..

ضامن در چه زمانی می تواند در دادگاه طرح دعوای مطالبه اقساط را علیه وام گیرنده طرح کند؟

ضامن در چه زمانی می تواند در دادگاه طرح دعوای مطالبه اقساط را علیه وام گیرنده طرح کند؟ آیا باید صبر کند تمام اقساط از فیش حقوقی اش کسر شود سپس دادخواست را به دادگاه تقدیم کند یا اینکه پس از کسر شدن چند قسط نیز می تواند طرح دعوا نماید یا اینکه حتی قبل از کسر شدن هیچ قسطی آیا به صرف اخطار بانک وام دهنده، می تواند طرح دعوی نماید. در وضعیتی که اقساط از فیش حقوقی ضامن کسر نمی شود و ضامن خودش به بانک مراجعه و قبل از کسر اقساط، بدهی وام گیرنده را با بانک صاف می کند چه زمانی می توان طرح دعوا کرد؟

یکی از شرایط دعوا این است که وجود دین بر ذمه مدیون محقق شده باشد به عبارتی زمان بدهی مدیون فرا رسیده باشد. مثلاً اگر کسی از یک شخص بدحساب چکی در دست دارد نمی تواند قبل از رسیدن تاریخ چک به صرف اینکه می داند صادرکننده چک بدهی اش را با سوء سابقه بدحسابی پرداخت نمی کند، از او مطالبه نماید. در مبحث وام و ضمانت نیز قبل از اینکه مبلغی مطابق گواهی کسر از حقوق ارائه شده از حقوق ضامن کسر گردد یا قبل از اینکه ضامن بصورت نقدی اقساطی پرداخت نکند صرف بدحسابی وام گیرنده و تعلّل در پرداخت اقساط نمی تواند دلیلی برای استحقاق مطالبه وجه محسوب گردد.

ولی با کسر حتی یک قسط از حقوق ضامن یا پرداخت نقدی یک قسط، استحقاق مطالبه وجه به اندازه مبلغ کسر شده یا پرداخت شده پیدا می شود. ماده ۷۰۹ قانون مدنی نیز مطلب فوق را بدین صورت مورد تأئید قرار می دهد که « ضامن حق رجوع به مضمون عنه ندارد مگر بعد از اداء دین». علی رغم اینکه هنوز اقساط وام به پایان نرسیده و وام مستهلک نشده، در صورت طرح دعوای ضامن، دادگاه وظیفه رسیدگی پیدا می کند و باید به دعوای مطروحه رسیدگی نماید. ضامن باید مطابق ماده ۷۱۳ قانون مدنی در دادخواست تقدیمی در قسمت میزان خواسته صرفاً مجموع مبالغی را که پرداخت کرده یا از فیش حقوقی او کسر شده قید نماید نه کل مبلغ وام. لیکن ضامنی که می داند وام گیرنده ای که از او ضمانت کرده شخصیتاً الباقی اقساط را حتی با وجود طرح دعوای حقوقی پرداخت نمی کند، برای هر تعداد قسطی که از حقوقش کسر می گردد باید یک دادخواست جداگانه بدهد که در مجموع سبب تشکیل چندین پرونده در محاکم قضایی می شود.

نکته قابل توجه این است که اگر اقساط معوقه از فیش حقوقی ضامن کسر گردد در اثبات وجود دین بر ذمه وام گیرنده مشکلی بوجود نمی آید چرا که از دادگاه تقاضای استعلام از بانک یا کارگزینی محل خدمت فرد می شود و صحت کسر اقساط از حقوق ضامن و لزوم بازپرداخت آن توسط وام گیرنده برای دادگاه ثابت می شود. ولی زمانی که ضامن برای جلوگیری از مسدود شدن حقوق ماهیانه اش خود پیش قدم شده و نقداً اقساط معوقه را تصفیه می کند حتماً بایست ضمن پرداخت، گواهی از بانک مبنی بر اینکه این اقساط توسط ضامن پرداخت شده اخذ کند. در غیر این صورت چه بسا اثبات پرداخت توسط ضامن به مشکلاتی بر بخورد و دادگاه قرار رد دعوای ضامن را صادر نماید.

مطابق ماده ۴۱۱ قانون تجارت پس از آنکه ضامن دین را پرداخت کرد بانک باید تمام اسناد و مدارکی را که برای رجوع ضامن به وام گیرنده لازم و مفید است به او بدهد. بنابراین اگر بانک از وام گیرنده چک یا سفته ای بابت تضمین بازپرداخت اقساط وام اخذ می کند پس از تصفیه وام توسط ضامن، باید آنها را در اختیار او قرار دهد تا اقدامات مقتضی را برای وصول طلب خود معمول دارد. ضامن نمی تواند یک بار اقساط پرداختی را با استناد به چک یا سفته موجود در بانک و یک بار هم به استناد کسر از فیش حقوقی اش از وام گیرنده بگیرد. یک دین را نمی توان از دو طریق دو بار دریافت نمود. بااین اوصاف امیدوارم دوستان عزیز ضمانت های مالی را جدی گرفته و درهنگام ضامن شدن دقت های لازم را بعمل آورند.

 

=======================================

باسمه تعالی

 

قرار داد اعطای وام به صورت پول نقد ( یا قرض دادن پول نقد ) بین افراد

اینجانب  .........    .........    ..   فرزند ...... .......    به کد ملی .........   . .. ..... به عنوان وام گیرنده 

در حضور شهود زیر اقرار نموده و گواهی می دهم  که در تاریخ  ...../ ...../ ........ 

مبلغ  ..... {به عدد} ..... تومان (.......{به حروف}...... تومان ).. .... از 

آقای /خانم .........    .........    .........  /وام دهنده ، 

 دریافت نموده ام و متعهد می گردم  حداکثر  تا  تاریخ ... ..  / ... .... / ... ...    

کل  مبلغ فوق  را  با شرایط زیر این سند به  ایشان عودت بدهم و 

در صورت تاخیر روزانه مبلغ ..... ..... ..... ..... تومان به عنوان خسارت تاخیر تادیه به ایشان بپردازم .

شرایط :

1- این پول به منظور- سرمایه گذاری- شراکت در سرمایه گذاری- قرض الحسنه 

یا ............................................................ تحویل شده است.

2- این پول بعد از محاسبه سود و زیان معامله .................................................................. 

باید عودت داده شود .

3- چنانچه وام گیرنده از عودت وجه و تسلیم بدهی خود در این قرارداد استنکاف نماید 

آقای/خانم ............................ به شماره ملی .............................. به عنوان 

ضامن وام گیرنده را ضمانت نموده است و تعهد می کند بدهی او را بپردازد .

نام و نام خانوادگی ضامن – امضاء – اثر انگشت

(اگر چند ضامن لازم است این جمله را برای آنها تکرار کنید)

 

 

4- اطلاعات کپی کارت ملی و آدرس و تلفن ضامن و وام گیرنده که ضمیمه است 

به عنوان آخرین آدرس وام گیرنده مورد تایید قرار گرفته و در محاکم قضایی 

در صورت نیاز مرجع آدرس ایشان بوده و هرگونه اخطاریه و احضاریه و پیامک 

به آدرس وشماره های فوق به منزله دریافت احضاریه است و وام گیرنده حق 

هیچگونه اعتراضی به آنرا ندارد مگر آنکه تغییر آدرس خود را کتبا به وام دهنده اعلام کرده باشد .

5- چنانچه وام گیرنده و ضامن های ایشان از عودت وجه و تسلیم بدهی خود در این قرارداد استنکاف 

نماید و وام دهنده برای احقاق حقوق خود به مراجع قضایی و انتظامی و دادگستری و دادگاه و مانند آنها 

مراجعه نماید کلیه هزینه های وکیل و دادگاه و ابطال تمبر و مانند آنها 

به عهده وام گیرنده است و باید علاوه بر اصل وام و خسارت تاخیر تادیه به وام دهنده بپردازد .

6- وام گیرنده تعداد ................. فقره  چک/سفته به شماره های ....... ....... ....... ....... و جمعا به مبلغ  ....... ....... ....... ....... تومان به وام دهنده تحویل داده که وام دهنده در تاریخ های نوشته شده روی آنها وجه آنها را دریافت نماید، کپی آنها ضمیمه شده است و طرفین روی کپی ها را امضاء کرده اند .

 

 

نام و نام خانوادگی – امضاء – اثر انگشت

 

نام و نام خانوادگی – امضاء شاهد1                                                            نام و نام خانوادگی – امضاء شاهد2

 

تذکرات :

1- حتما دو نفر مرد شاهد بر قرارداد قرض پول خود بگیرید

2- حتما مبلغ جریمه تاخیر تادیه را تعیین نمایید البته می توانید در زمان پس گرفتن پول آنرا ببخشید .